Στα βουνά του Ριφ, στο βόρειο Μαρόκο, βρίσκεται η Chefchaouen. Ακόμα και σε ένα σύντομο ταξίδι στο Μαρόκο, δεν θα μπορούσε να λείπει από το πρόγραμμα. Βρίσκεται στη λίστα με τα «must visit» μου εδώ και χρόνια, παρά τη μεγάλη απόσταση από το Μαρακές (7 ώρες διαδρομή). Αφήσαμε το λεωφορείο στον δρόμο, στο τελευταίο σημείο που μπορούν να κινηθούν αυτοκίνητα και περπατήσαμε προς την πόλη. Τα ουδέτερα, γήινα χρώματα σιγά – σιγά αλλάζουν, σαν να περνάς από μια πύλη προς σε έναν κόσμο μπλε. Είναι γνωστή, άλλωστε, σε όλο τον κόσμο ως «η μπλε πόλη».

Με την πρώτη ματιά εντυπωσιάζει με τα στενά σοκάκια και τους τοίχους σε δεκάδες αποχρώσεις του μπλε, όμως η Chefchaouen δεν είναι μόνο ένα όμορφο σκηνικό για φωτογραφίες. Είναι ένα ενδιαφέρον παράδειγμα για το πώς το χρώμα, η παράδοση και το τοπίο μπορούν να διαμορφώσουν την ταυτότητα μιας πόλης.

Η πόλη ιδρύθηκε το 1471 και επηρεάστηκε από την ανδαλουσιανή αρχιτεκτονική και τις τοπικές παραδόσεις της περιοχής. Tα δρομάκια της μεδίνας είναι στενά και ακολουθούν τη φυσική κλίση του εδάφους, τα σπίτια είναι χτισμένα κοντά το ένα στο άλλο, δημιουργώντας σκιά και προστασία από τη ζέστη.

Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της πόλης είναι φυσικά το μπλε χρώμα. Οι τοίχοι βάφονται με ασβέστη και παραδοσιακές χρωστικές, και το φως της ημέρας αλλάζει συνεχώς τις αποχρώσεις. Το μπλε δίνει μια αίσθηση δροσιάς, κάτι πολύ σημαντικό σε ένα ζεστό κλίμα. Παράλληλα, δημιουργεί οπτική ενότητα. Παρόλο που τα κτίρια διαφέρουν μεταξύ τους, το χρώμα τα «δένει» όλα μαζί, σε καλεί να τα παρατηρήσεις για να ξεχωρίσεις τις λεπτομέρειες. Η κυριαρχία του μπλε «σπάζει» μόνο από πολύχρωμα χαλιά, έργα τέχνης και κεραμικά σε καταστήματα που στοχεύουν τουρίστες.

Χρειάζεται χαλαρά μία μέρα το πολύ για να την γυρίσεις και να την αγαπήσεις. Ένας σκύλος ανέλαβε να μας ξεναγήσει στα στενά, περπατώντας μπροστά, σοκάκια με περίπτερα και καμάρες που οδηγούν σε κρυμμένους παράδεισους κεραμικών.

Υπάρχουν πολλές εξηγήσεις για το γιατί η πόλη βάφτηκε μπλε. Μία απ’ αυτές υποστηρίζει πως η Σεφαραδίτικη εβραϊκή κοινότητα που εγκαταστάθηκε εκεί, έφερε μαζί της την παράδοσή της να βάφει τα κτίρια μπλε – ένα χρώμα που αντικατοπτρίζει τον ουρανό και τους θυμίζει τον Θεό. Όποια κι αν είναι η αλήθεια, το αποτέλεσμα είναι ξεκάθαρο: το χρώμα έγινε κομμάτι της αρχιτεκτονικής. Δεν είναι απλώς διακόσμηση, αλλά στοιχείο ταυτότητας.

Η μεδίνα της Chefchaouen δείχνει τι σημαίνει ανθρώπινη κλίμακα. Οι δρόμοι είναι στενοί, περπατιούνται εύκολα και σε κάνουν να κινείσαι αργά. Παρά την μεγάλη προβολή της πόλης στα social media και τους τουρίστες, παντού επικρατεί μια παρηγορητική ησυχία. Τα στενά δρομάκια καταλήγουν σε μια πιο ανοιχτή πλατεία, δίνοντας σου μια ευκαιρία να πάρεις ανάσα σε ένα μικρό διάλειμμα από το υπερβολικό μπλε. Επιπλέον, σε αντίθεση με πολλές σύγχρονες πόλεις που είναι φτιαγμένες κυρίως για αυτοκίνητα, εδώ ο χώρος ανήκει στους πεζούς. Οι καμάρες, τα μικρά παράθυρα και οι σκιασμένοι τοίχοι δεν είναι τυχαία στοιχεία – εξυπηρετούν το κλίμα και τον τρόπο ζωής. Τα υλικά είναι απλά (πέτρα, σοβάς, ξύλο) αλλά χρησιμοποιούνται με σοφία.

Η τοποθεσία της πόλης παίζει επίσης σημαντικό ρόλο. Χτισμένη στις πλαγιές των βουνών, ακολουθεί το φυσικό τοπίο αντί να το αλλοιώνει. Τα σπίτια τοποθετούνται σε διαφορετικά επίπεδα, δημιουργώντας όμορφες οπτικές προς το γύρω τοπίο. Η πυκνή δόμηση και οι σκιές βοηθούν φυσικά στη μείωση της θερμοκρασίας.

Η Chefchaouen μάς θυμίζει κάτι απλό αλλά σημαντικό: η καλή αρχιτεκτονική δεν χρειάζεται εντυπωσιακά υλικά ή μεγάλες χειρονομίες. Χρειάζεται σεβασμό στο κλίμα, στο τοπίο και στους ανθρώπους που ζουν εκεί. Το χρώμα μπορεί να ενώσει μια πόλη. Η ανθρώπινη κλίμακα μπορεί να κάνει τον χώρο πιο φιλόξενο. Και η παράδοση μπορεί να γίνει πηγή έμπνευσης για το παρόν.

Η μπλε πόλη του Μαρόκο δεν είναι μόνο όμορφη. Είναι ένα ζωντανό παράδειγμα του πώς η απλότητα μπορεί να δημιουργήσει ισχυρή ταυτότητα.

_______________

Κείμενο / Φωτογραφίες:
Νάκης Αντωνίου
Αρχισυντάκτης My Place
@theboyvoyage