Αν έψαξες ποτέ το Γερεβάν, την πρωτεύουσα της Αρμενίας, θα είδες πως ένα από τα πιο γνωστά του αξιοθέατα είναι ο ”Μεγάλος Καταρράκτης” (ή, αν προτιμάς, το Cascade). Το Cascade, λοιπόν, εκτός από ένα υπέροχο, αρχιτεκτονικό σημείο αναφοράς, είναι και κάτι παραπάνω.
Πρόκειται για ένα συγκρότημα που αποτελείται από διάφορα επίπεδα, σκάλες, κήπους, σιντριβάνια και εκθεσιακούς χώρους, το οποίο συνδέει το κέντρο της πόλης με τους λόφους στα βόρεια. Από την κορυφή του, σε μια καθαρή μέρα μπορείς να απολαύσεις πανοραμική θέα της πόλης με το επιβλητικό όρος Αραράτ στο βάθος. Για την ακρίβεια, παρόλο που ”κυνηγήσαμε” σε διάφορα σημεία εκτός της πόλης, από την κορυφή του Cascade καταφέραμε να το δούμε απρόσμενα.
Πίσω όμως στο Cascade, η ιδέα του γεννήθηκε από τη δεκαετία του 1920 μέσα από το πολεοδομικό όραμα του διάσημου Αρμένιου αρχιτέκτονα Alexander Tamanyan. Ο Tamanyan σχεδίασε το σύγχρονο Γερεβάν και οραματίστηκε μια μνημειακή σύνδεση ανάμεσα στο κέντρο της πόλης και τις βόρειες συνοικίες μέσω μιας σειράς κήπων, καταρρακτών και αναβαθμίδων. Ωστόσο, το φιλόδοξο αυτό σχέδιο παρέμεινε για δεκαετίες στα χαρτιά λόγω οικονομικών και τεχνικών περιορισμών.
Η υλοποίηση του έργου ξεκίνησε τελικά τη δεκαετία του 1970 υπό την καθοδήγηση των αρχιτεκτόνων Jim Torosyan, Sargis Gurzadyan και Aslan Mkhitaryan. Οι δημιουργοί του δεν το αντιμετώπισαν απλώς ως μια μεγάλη σκάλα, αλλά ως έναν πολυλειτουργικό χώρο όπου η αρχιτεκτονική, η τέχνη και το τοπίο συνυπάρχουν.
Αρχιτεκτονικά, το Cascade αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της ύστερης σοβιετικής αρχιτεκτονικής, προσαρμοσμένης όμως στην αρμενική παράδοση. Οι γεωμετρικές του φόρμες, οι διαδοχικές αναβαθμίδες και η χρήση ανοιχτόχρωμης πέτρας δημιουργούν μια εντυπωσιακή σύνθεση που ενσωματώνεται αρμονικά στην εικόνα της πόλης. Το συγκρότημα εκτείνεται σε μήκος περίπου 300 μέτρων και περιλαμβάνει 572 σκαλοπάτια – με μικρούς χώρους στάσης για ξεκούραση ή για να απολαύσεις τη θέα, πέραν από τις πλατείες. Η κάθε βαθμίδα λειτουργεί ως ξεχωριστή πλατεία με γλυπτά, παρτέρια και σημεία θέας.
Σήμερα, στο εσωτερικό του συγκροτήματος φιλοξενείται το Cafesjian Center for the Arts, ένα από τα σημαντικότερα κέντρα σύγχρονης τέχνης της χώρας. Παράλληλα, οι εξωτερικοί χώροι λειτουργούν ως υπαίθριο μουσείο γλυπτικής, με έργα διεθνώς αναγνωρισμένων καλλιτεχνών. Το Cascade πλέον αποτελεί σύμβολο της σύγχρονης ταυτότητας του Γερεβάν, συνδυάζοντας ιστορία, τέχνη, πολεοδομία και δημόσιο χώρο σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα τοπόσημα του Καυκάσου.
Κι αν διερωτάσαι αν υπάρχει κάποιο κρυφό νόημα πίσω από τους κύκλους, που κοσμούν το Cascade από πάνω μέχρι κάτω, με αποκορύφωμα… τη βάση του, δεν υπάρχει επίσημη εξήγηση. Παρ’ όλα αυτά, οι κύκλοι και οι ομόκεντρες μορφές που συναντώνται στις αναβαθμίδες και στα διακοσμητικά μοτίβα συχνά συνδέονται με την ιδέα της συνέχειας, της αιωνιότητας και του κύκλου της ζωής, έννοιες που έχουν βαθιές ρίζες στην αρμενική πολιτιστική και θρησκευτική παράδοση. Στην αρμενική τέχνη, οι γεωμετρικές μορφές χρησιμοποιούνται συχνά για να συμβολίσουν τη σύνδεση μεταξύ γης και ουρανού, ανθρώπου και φύσης.
_______________
Κείμενο / Φωτογραφίες:
Νάκης Αντωνίου
Αρχισυντάκτης My Place
@theboyvoyage
